विज्ञान आता हे सिद्ध करत आहे की, प्रेम ही केवळ एक कवीकल्पना नसून आपल्या शारीरिक आरोग्यासाठी ती एक अत्यंत महत्त्वाची गरज आहे. तणाव कमी करण्यासाठी, वेदना सुसह्य करण्यासाठी आणि अगदी आयुष्य वाढवण्यासाठी देखील प्रेम हे एका शक्तिशाली 'हेल्थ टूल'सारखे काम करते.
मानवी नातेसंबंध हे केवळ रोमँटिक आदर्श नसून ती अन्नासारखीच एक मूलभूत जैविक
गरज आहे.
बंधनांचे जीवशास्त्र
सस्तन प्राणी म्हणून, आपले मेंदू सामाजिक बंधने जपण्यासाठी नैसर्गिकरित्या तयार
झालेले असतात. हे ऑक्सिटोसिन (oxytocin) आणि वॅसोप्रेसिन (vasopressin) सारख्या रसायनांच्या मिश्रणामुळे शक्य होते. संप्रेरके (Hormones)
केवळ विश्वास
आणि निष्ठा निर्माण करत नाहीत, तर ते आपल्या शरीरातील अंतर्गत क्रियांचे सक्रियपणे नियमन
करतात. जरी सुरुवातीचे आकर्षण हे डोपामाइन (dopamine)
मुळे निर्माण
होत असले, तरी स्थिर नातेसंबंधांचे दीर्घकालीन फायदे अधिक सखोल असतात. संशोधनातून असे
समोर आले आहे की, सुरक्षित नातेसंबंधांमुळे:
- रक्तदाब
नियंत्रित राहतो.
- झोपेचा
दर्जा सुधारतो.
- बौद्धिक
क्षमता तल्लख राहते.
थोडक्यात सांगायचे तर, उतारवयात शरीराची होणारी झीज रोखण्यासाठी प्रेम हे एका
नैसर्गिक कवचासारखे काम करते.
विरहाचे शारीरिक परिणाम
प्रेमाचे जैविक महत्त्व इतके जास्त आहे की, त्याच्या अभावामुळे शरीरावर
घातक परिणाम होऊ शकतात. जेव्हा फसवणूक किंवा विरहामुळे नाती तुटतात, तेव्हा
शरीरातील अंतर्गत यंत्रणा कोलमडू शकते. अशा वेळी रक्तामध्ये कॉर्टिसोल (cortisol)
सारख्या 'स्ट्रेस
हार्मोन्स'चा पूर येतो. या तीव्र प्रतिसादामुळे 'ब्रोकन हार्ट
सिंड्रोम' (Broken Heart Syndrome) देखील होऊ शकतो, ज्याची लक्षणे हुबेहूब
हृदयविकाराच्या झटक्यासारखी (Heart Attack) असतात.
आजच्या काळात वाढत चाललेल्या एकाकीपणाच्या पार्श्वभूमीवर, ही प्रक्रिया
समजून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. खोलवरची आणि टिकणारी नाती जपणे ही केवळ एक भावनिक
निवड नसून, ती शारीरिक आरोग्याचा पाया आहे. सामाजिक एकाकीपणामुळे होणारा शारीरिक ऱ्हास
थांबवण्यासाठी ही एक अनिवार्य गरज आहे.
अश्विनीकुमार
समुपदेशक
ग्रांड मास्टर रेकी हीलर, संमोहन तज्ञ, आकर्षणाचा सिद्धांत कोच, ध्यान साधना, अध्यात्मिक आणि अलौकिक उपाय व उपचार
Comments
Post a Comment